الشيخ رسول جعفريان
55
تاريخ سياسى اسلام (سيره رسول خدا ص) (فارسى)
4 - نقلى در اين باره كه معجزهء هر رسولى به تناسب شيوع مسألهاى ويژه در زمان وى بوده و اين كه معجرهء قران به دليل شيوع سجع و خطابه و . . . در زمان بعثت رسول خدا صلى الله عليه و آله و سلم بوده است . ( ج 2 ، ص 35 ) 5 - نقلى دربارهء نزول قرآن و انتظار رسول خدا صلى الله عليه و آله و سلم تا زمانى كه آيهء قتال نازل شده و شروع جنگها . ( ج 2 ، ص 44 ) . 6 - نقلى دربارهء سخن گفتن جبرئيل در حين تدفين رسول خدا صلى الله عليه و آله و سلم به طورى كه حاضران صدا را مىشنيدند اما كسى را نمىديدند . ( ج 2 ، ص 114 ) نقلهاى چندى در تاريخ يعقوبى وجود دارد كه با آنچه در منابع ديگر به نقل از ابان آمده شباهت كامل دارد . نمونهء آن خبرى است دربارهء خديجه عليها السلام كه شيخ مفيد آن را در امالى ( ص 110 ) خود آورده و يعقوبى ( 1 ص 35 ) هم آن را آورده است . نمونههاى ديگر را در پاورقى اشاره كردهايم . در كنار روايات فراوان فقهى ، مصادر حديثى قرن سوم و چهارم اخبار فراوانى در زمينهء سيرهء رسول خدا صلى الله عليه و آله و سلم نقل كردهاند كه عمدهترين آنها آثارى چون كافى كلينى ، تفسير قمى و كتابهاى شيخ صدوق و برخى از آثار شيخ مفيد است . مرحوم كلينى بويژه در روضه شمارى از احاديث ابان را دربارهء سيرهء رسول خدا صلى الله عليه و آله و سلم آورده است . به حدس قريب به يقين بايد گفت كه آنچه در روضه آمده و نيز تفسير قمى ، برگرفته از كتاب ابان است . بويژه كه شيخ در فهرست به نسخهاى از كتاب كه « رواه القميون » اشاره كرده است . شيخ صدوق هم در دو كتاب علل الشرايع و أمالى احاديث فراوانى از ابان نقل كرده است . بخشى از آنها مربوط به تاريخ انبياء و بخشى مربوط به سيرهء رسول خدا صلى الله عليه و آله و سلم است . امام ابوطالب يحيى بن حسين بن هارون ( 340 - 421 ) كه از امامان زيدى ديار ديلم و گيلان بوده در كتاب امالى خود با نام تيسير المطالب در چند مورد از ابان اخبارى را نقل كرده است . سند اين چند حديث تا ابان ، همه يكنواخت است : أخبرنى أبى ، قال : أخبرنا محمد بن حسن بن الوليد ، قال : حدثنا محمد بن الحسن الصفار ، عن محمد بن الحسين بن أبي الخطاب ، ، قال : حدثنا جعفر بن بشير البجلي عن ابان بن عثمان . اين اشتراك در سند در نقل از ابان مىتواند اشاره به استفاده از كتاب ابان باشد . شيخ مفيد كه نامش به عنوان نخستين شخص در نخستين طريق شيخ طوسى به كتاب ابان ياد شده ، نقلهايى از ابان دارد . تنها شخصى كه تصريح كرده است كه از كتاب ابان نقل مىكند ، و در ضمن حجم فراوانى از آن را براى ما حفظ كرده ، مرحوم طبْرسى در كتاب « إعلام الورى » است . وى در